มหาศักราช

posted on 17 Dec 2007 16:32 by prangsuwan

มหาศักราช ( Shaka Era )

ย่อว่า ม.ศ. ผู้ตั้งคือ พระเจ้ากนิษกะ กษัตริย์ผู้ยิ่งใหญ่ของพวกกุษาณะ
อันเป็นชนชาติที่เข้าไปครอบครองอินเดียทางตะวันตกเฉียงเหนือตั้งแต่ช่วงต้น
พุทธศตวรรษที่ 6 เมื่อขึ้นเสวยราชย์แล้ว พระเจ้ากนิษกะได้ตั้งมหาศักราชขึ้นใน
พ.ศ.622

         มหาศักราช 1 ตรงกับ พ.ศ.622 มหาศักราชจึงน้อยกว่าพุทธศักราช
622-1 = 621 ปี จึงใช้จำนวน 621 นี้เป็นเกณฑ์ในการบวกลบ เพื่อเปลี่ยน
ศักราชระหว่างมหาศักราชกับพุทธศักราชคือ พ.ศ. = ม.ศ. + 621
                                                    ม.ศ. = พ.ศ. – 621
ไทยไม่ได้รับมหาศักราชจากอินเดียโดยตรง แต่รับจากเขมรซึ่งรับมาจาก
อินเดียอีกทอดหนึ่ง มหาศักราชใช้ในการคำนวณทางโหราศาสตร์ และใช้
ระบุเวลาในจารึก ตำนาน โดยเฉพาะที่ทำขึ้นก่อนสมัยสุโขทัยและใน
สมัยสุโขทัยการระบุมหาศักราชและจารึกในตำนาน มักบอกเพียงว่าเป็น
ศักราชใดหรือศก คือ ปีใด ไม่ได้ใส่คำว่ามหาศักราชไว้อย่างชัดเจน
ทั้งนี้เพราะสมัยนั้นมหาศักราชเป็นศักราชสำคัญ เพียงแต่เอ่ยว่าศักราช
ที่เท่าไรก็เป็นที่ทราบกันว่าปีที่เอ่ยถึงนั้นเป็นมหาศักราช แต่เมื่อเวลาผ่านไป
นานๆเข้า การใช้ศักราชเปลี่ยนแปลงไป คนชั้นหลังที่อ่านหลักฐานทาง
ประวัติศาสตร์เหล่านั้นจึงอาจเกิดปัญหาไม่แน่ใจว่า ปีที่ระบุไว้ลอยๆนั้นเป็น
ศักราชแบบไหนแน่แต่ถ้าผู้อ่านมีความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับเรื่องราวหรือเหตุการณ์
ที่กล่าวถึงและรู้จักเปรียบเทียบตรวจสอบตามสมควรก็จะแก้ปัญหาดังกล่าวได้
เช่น จารึกหลักที่ 1 หรือจารึกพ่อขุนรามคำแหงมหาราช ด้านที่ 4 มีข้อความ
กล่าวถึงกำเนิดตัวหนังสือไทยว่า

“...เมื่อก่อนลายสือไทยนี้บ่มี 1205 ศกปีมะแม พ่อขุนรามคำแหง
หาใคร่ใจในใจแลใส่ลายสือไทยนี้ ลายสือไทยนี้จึงมีเพื่อขุนผู้นั้นใส่ไว้...”

สมัยนั้นไทยใช้ทั้งมหาศักราชกับพุทธศักราช แต่พ่อขุนรามคำแหง
มหาราชครองราชย์อยู่ระหว่าง พ.ศ.1822-1841 เมื่อไม่ใช่พุทธศักราชก็น่าจะ
เป็นมหาศักราช